Vukovi Černobila

Photo: www.occupyforanimals.org

Černobil je mali grad u Ukrajini u kojem je nekada živelo i radilo oko 3.500 ljudi. Nalazi se na samoj granici sa Belorusijom i sve do 26. aprila 1986. godine bio je potpuno nepoznat svetu, da bi nakon nesreće postao simbol za jednu od najstrašnijih katastrofa u ljudskoj istoriji. Nuklearna elektrana u kojoj se zbila nesreća nije bila smeštena u samom Černobilu, već oko 18 km severozapadno od grada. Sastojala se od četiri reaktora tipa RBMK-1000, od kojih je prvi stavljen u pogon 1977. godine, a četvrti reaktor, koji je eksplodirao, 1983. godine. Černobilska nuklearna elektrana je u punom kapacitetu sa svoja četiri reaktora davala oko 10 % ukupne električne energije Ukrajine. Havarija je izazvala radioaktivno zračenje od 150 miliona kirija koje je trajalo deset dana. Radioaktivni oblak prekrio je delove Ukrajine, SSSR-a i Evrope izazvavši različite vrste trovanja od kojih su najgora bila trovanja cezijumom 137 i jodom 131. Bilans eksplozije bio je užasan – preko 600.000 mrtvih (mada se o tačnom broju žrtava i danas raspravlja) i milioni obolelih od leukemije, raka tiroidne žlezde i drugih još neistraženih kancerogenih oboljenja. U prvim satima nakon eksplozije osoblje centrale i ekipe prve pomoći koje su bile prisutne na licu mesta, bili su izloženi jakoj radijaciji čiji su izvori bili delovi zapaljenog reaktora, radioaktivni oblak i skladište radioaktivnog materijala. Zbog visokih doza primljene radijacije 237 ljudi je smeštenoo u bolnice od kojih je 52 preminulo u narednih desetak dana. Skoro 28 godina kasnije, oblast u koju je pristup i dalje zabranjen, postala je utočište brojnim životinjskim vrstama i buja od života. Po okolnim selima kruže glasine o ogromnim čoporima vukova koji gospodare prostorom koji je nekada pripadao čoveku. Nemački naučnici zaintrigirani ovom vešću obavili su niz istraživanja i utvrdili da broj vukova ne prelazi granice normalne brojnosti i da ih u oblasti ima oko 120

Izvor: www.pinterest.com

Punih 30 godina nakon najveće nuklearne katastrofe u istoriji vukovi vladaju radioaktivnom ničijom zemljom, takozvanom zabranjenom zonom oko Černobila koja se prostire od Ukrajine duboko u Belorusiju i Rusiju. Nakon eksplozije černobilskog reaktora 26. aprila 1986. evakuisan je jedan celi grad i oko 150 sela. Više od 340.000 ljudi je moralo da napusti domove.

U opustelo područje od gotovo 3000 kvadratnih kilometara naselile su se različite vrste divljih životinja koje su, neometane od ljudi, stvorile novi prirodni okoliš. Na samom vrhu eko-lestvice je vuk. Glasina o vukovima u tom području je mnogo, ali činjenica je malo.

Christoph i Barbara Promberger, austrijsko-nemački stručnjaci za mesoždere koji su obišli svet proučavajući vukove, 2009. su posetili to područje. Zapanjio ih je broj vukova u prostoru koji se neslužbeno zove černobilska džungla, a službeno Radioaktivni rezervat Polissja.

Prombergere je začudilo što niko nije postavio pitanja: koliko zapravo ima vukova u ovom području? Kako se životinje snalaze s radioaktivnim onečišćenjem? Dolaze li ovamo iz nekontaminiranih zona pa tu uginjavaju, ili su to vukovi koji tu stalno žive? Ako je tako, je li populacija bolesna ili zdrava, je li brojčano postojana ili čak raste? Šire li se vukovi iz Černobila u druga područja? Igra li to što nema ljudi veću ulogu od opasne radijacije?

Prombergeri su dobili dozvolu beloruskih i ukrajinskih vlasti za istraživački naučni program i počeli su stavljati vukovima ogrlice, a zatim su projekt prepustili beloruskim naučnicima na čijem je čelu prof. Vadim Siderovič koji je proučavao staništa vukova u ostalim područjima Belorusije i prikupio bogatu bazu podataka za poređenje vučjih populacija u černobilskom području i izvan njega.

Austrijsko-beloruska snimateljska ekipa provela je više vremena u zabranjenoj zoni od svih pređašnjih ekipa – oko 100 dana snimanja tokom godine. Bila je to prva strana ekipa koja je snimala beloruski deo područja i prva u 20 godina koja je snimala iz vazduha.

Rezultat je prvi sveobuhvatni snimak černobilske zone – panoramski pogled od 360 stepeni na najočuvanije prirodno područje Evrope koje je C. Promberger opisao kao najveći svetski eksperimentalni laboratorij pod vedrim nebom – mesto na kojem možemo zaviriti u daleku prošlost pre nastanka civilizacije te u daleku budućnost posle njene propasti.

Ambasada Ukrajine u republici Srbiji izdala je saopštenje u kojem se kaže da Ukrajina 26. aprila obeležava Dan Černobilske tragedije. U Belorusiji isto tako obeležavaju Dan Černobilske tragedije. U Rusiji – Dan sećanja na poginule u radijacijskim havarijama i katastrofama.

Černobilska nuklearna elektrana, 26. aprila 1986. godine… – planirano  isključenje reaktora je trajao oko 20 sekundi i ličilo je na običnu kontrolu električnih uređaja. Ali, posle par sekundi, zbog naglog skoka pritiska, desila se hemijska eksplozija, koja je izbacila u atmosferu oko 520 opasnih radionuklida. Eksplozija je bila toliko jaka da je zagadila ogromnu teritoriju tadašnjeg Sovjetskog Saveza, današnje teritorije Belorusije, Ukrajine i Rusije. Prema zvaničnim podacima, 31 osoba je poginula, a 600 hiljada likvidatora koji su učestvovali u gašenju vatre, dobili su veliku dozu radijacije, i to samo u prve trenutke posle katastrofe.    

Prema zvaničnim podacima oko 8,4 miliona stanovnika Belorusije, Ukrajine i Rusije (količina je srodna ukupnom stanovništvu Austrije) je  upala pod radioaktivno zračenje.

Zagađeno je oko 155 000 kv. km teritorije što je isto kao naprimer ukupna površina Italije. Poljoprivredna zemljišta ukupne površine oko 52 000 kv. km, što je veće nego ukupna površina Danske, zagađena je cezijem-137 i stroncijem-90 sa periodom poluraspada od 30 i 28 godina. Gotovo 404 000 ljudi su iseljeni, ali milioni još uvek žive u uslovima, kada još uvek deluje zračenje, što dovodi do opasnih posledica. 15. decembra 2000. godine Černobilska elektrana je prestala da radi.

U septembru 2003. godine na samitu SND-a predsednik Ukrajine Leonid Kučma predložio je zemljama-članicama SND-a da proglase 26. april za Međunarodni dana sećanja na žrtve radiacijskih havarija i katastrofa. Savet šefova država SND-a podržao je ovu inicijativu.