Statua za arhitektu vojvođanske Racije

Neonacistički bal: Otkrivanje biste Miklošu Hortiju

PHOTO/EPA:STR

Oko 1.000 ljudi prisustvovalo je u subotu otkrivanju statue nacističkom saradniku i prvom čoveku države tokom Drugog svetskog rata Miklošu Hortiju, što je još jedan znak da teška ekonomska situacija hrani radikalni nacionalizam u Mađarskoj

Aktivisti u paramilitarnim uniformama nosili su zastave ekstremno desničarske partije Jobik i drugih nacionalističkih grupa u selu Čokaku, udaljenom šezdesetak kilometara od Budimpešte, gde je podignuta bista regentu Mađarske od 1920. do 1944. godine i savezniku Adolfa Hitlera, Miklošu Hortiju.
 
Horti je vladao Mađarskom 24 godine i kao šef države je prvih dana Drugog svetskog rata potrčao u zagrljaj nacističkoj Nemačkoj. Tokom 1944. nacisti su okupirali Mađarsku a te godine  je 437.000 Jevreja deportovano u logore smrti za samo 56 dana, gde je većina završila svoje živote.   Ukupno je preko preko pola miliona mađarskih Jevreja ubijeno tokom Drugog svetskog rata.

Otkrivajući bistu, predsednik opštine Gjorgi Furesz je rekao “da je Horti pokazao pravi put zemlji koja je bila sve više podeljena, u trenutku kada je jedinstvo bilo prioritet” i da je svrha podizanja njegove statue pokretanje dijaloga o ovom nacističkom saradniku.

Horti je takođe bio austrougraski admiral i zapovednik flote, a učestvovao je u gušenju pobune mornara u Boki Kotorskoj 1918. godine. Kao regent Mađarske učestvovao je u agresiji na Jugoslaviju i Sovjetski Savez. U Jugoslaviji je proglašen za ratnog zločinca zbog masovnih likvidacija civila u Vojvodini koje su sprovodile njegove jedinice.

Verni saveznik nacističke Nemačke: Horti u društvu Adolfa Hitlera

Photo: pulman.livejournal.com

Pod pokroviteljstvom Hortija, mađarska vojska je u Drugom svetskom ratu u 14 sela i Novom Sadu izvršila pokolj civilnog stanovništva, u prvom redu srpskog, jevrejskog i romskog, ali i drugih nacionalnosti. Tom prilikom, mađarski fašisti su na najsvirepiji način ubili i pod led Dunava i Tise bacili više hiljada ljudi, među kojima oko 80 dece.

Regent Mađarske Mikloš Horti, najodgovorniji za Raciju, nakon okončanja Drugog svetskog rata pojavio se u svojstvu svedoka na Nirnberškom procesu nacističkim zločincima i tom prilikom uspeo da se izvuče od odgovornosti za genocid nad civilnim stanovništvom, u prvom redu južne Bačke. On je tokom Drugog svetskog rata oslobodio oficire koji su počinili raciju po njegovom nalogu, među njima i nedavno preminulog Šandora Kepira, jednog od ključnih učesnika Novosadske racije.

Sasvim izvesno, danas u Mađarskoj duvaju neki novi vetrovi i nekadašnji ratni zločinci ponovo su ugledne ličnosti. Među njima je i pesnik-ekstremista Jožef Njiro, tražen zbog ratnih zločina, čija dela u međuvremenu postaju deo školske lektire a mađarski nacionalisti nameravaju da urnu sa njegovim pepelom ponovo svečano pokopaju u njegovom rodnom gradu u Rumuniji.

Samo dve godine nakon što je premijer Viktor Orban izabran sa ubedljivim brojem glasova, podrška konzervativnom Fidesu je najniža u poslednjih deset godina, dok neonacistički Jobik, druga najveća opoziciona partija, koristi lošu ekonomsku situaciju u zemlji za još veći uspon.

Mađarska pokušava da preko međunarodnih zajmova stabiliše posrnulu ekonomiju i treću godinu za redom se nalazi u recesiji. Istraživanja javnog mnjenja pokazuju da se građani u sve većem broju distanciraju on glavnih političkih partija nakon godina krize i okreću ekstremističkim opcijama.

Pripadnici paravojne formacije Jobik obeležavaju Hortijev ulazak na belom konju u Budmpeštu

PHOTO/EPA:STR

Vlada kaže da je debata o Hortijevoj ulozi u mađarskoj istoriji pre svega akademska i da na nju nema uticaja.  Ipak, mađarska vlada odobrava rehabilitaciju ratnog zločinca Hortija, pokazao je intervju premijera Orbana koji je odbio da ga nazove diktatorom. Upitan da prokomentariše podizanje statute, Orban je u intervjuu za austrijski Die Presse odbio da se jasno ogradi od takvog čina.

“Ta odluka je isključivo pod ingerencijom lokalnih vlasti”, kaže on.

Slovo Koves, budimpeštanski rabin, kaže da vlada mora biti odlučnija u sprovođenju zakona koji zabranjuju i kažnjavaju govor mržnje i brojne druge forme ekstremizma.

“Očigledno je da oni ne mogu da utiču na odluku svakog grada ili sela da li treba podići ili ne statuu nekoj ličnosti, ali njihov posao je motivisanje zdravog javnog diskursa o društvenim pitanjima”, kaže on za Reuters.  “Ukoliko su ljudi siromašni, oni su više otvoreni za ekstremističke ideje”

Jedan park imenovan je po Hortiju u junu u Gjomru a njegova drvena statua je podignuta u Kerekiju, selu u blizini jezera Balaton. U gradu Debrecinu, ponovo je postavljena mermerna ploča u čast Hitlerovog saveznika na školi koja je nosila njegovo ime do 1947. godine.