Oficire u vojsci RS i RSK plaćala SRJ

Photo: EPA/MICHAEL KOOREN

Svedok odbrane Stamenko Nikolić izjavio je na suđenju Momčilu Perišiću pred Haškim tribunalom da su oficiri na službi u armijama Republike Srpske i Republike Srpske Krajine 1993-95 dobijali plate iz SRJ i da su bili pod komandom tih vojski

General Perišić, koji je 1993-98. bio načelnik Generalštaba Vojske Jugoslavije, optužen je za pomaganje i podržavanje zločina nad nesrbima u Sarajevu, Zagrebu i Srebrenici 1993-95, koje su počinile snage VRS i Srpske vojske Krajine (SVK). Po optužnici, VJ, VRS i SVK bile su jedna armija pod kontrolom generala Perišića. Svedok Nikolić - koji je u navedeno vreme bio načelnik Uprave za sistemska i statusna pitanja u Saveznom ministarstvu odbrane - izjavio je da su oficiri VJ, poreklom iz BiH ili Hrvatske, bili upućivani na službu u vojske RS i RSK posredstvom posebnih kadrovskih centara formiranih u Generalštabu VJ, po naređenju tadašnjeg predsednika SRJ i Vrhovnog saveta odbrane Zorana Lilića. Osim tih oficira, po rečima svedoka, na službu u VRS i SVK odlazili su i dobrovoljci.

Nikolić je posvedočio da su ti oficiri preko 30. i 40. kadrovskog centra GŠ VJ dobijali platu i ostvarivali "statusna prava" - poput socijalnog, zdravstvenog i stambenog osiguranja - koja su prethodno stekli službom u VJ. "Pripadnici VRS i SVK mogli su ostvarivati ista statusna prava kao i oficiri VJ", rekao je svedok.

Oficiri su, po Nikolićevim rečima, odlaskom na službu u vojske bosanskih i krajiških Srba "izašli iz lanca komandovanja VJ, a ušli u komandni lanac VRS i SVK i tamo su raspoređivani na dužnosti, na šta VJ nije imala uticaj". U maju 1995, prema podacima tih kadrovskih centara, na službi u VRS bilo je 2.276 oficira, među kojima i 12 generala, a u SVK 925 oficira, uključujući i četiri generala.

Dok ga je unakrsno ispitivao tužilac Barni Tomas (Barney Thomas), penzionisani general Nikolić je potvrdio da je Savezno ministarstvo odbrane pre formiranja kadrovskih centara ocenilo da za njihovo ustanovljenje "ne postoji zakonska osnova". Podaci o oficirima upućivanim u VRS i SVK držani su u tajnosti, kazao je svedok, ali je negirao tvrdnju tužioca da su prema onima koji bi odbili da odu ili bi se sami vraćali bile preduzimane represivne mere.

Kao dokaz da su ti oficiri bili odvojeni od VJ, Nikolić je tokom svedočenja naveo i to da su u jesen 1994. njima bile obustavljene plate, nakon što su vlasti u Beogradu uvele sankcije Republici Srpskoj zbog odbijanja Vens-Ovenovog mirovnog plana. Svedok je, međutim, potvrdio da su isplate bile obnovljene zbog ugroženosti porodica oficira, pošto mu je tužilac Tomas predočio dokument kojim je to od Generalštaba VJ zatrazio tadašnji komandant VRS Ratko Mladić.

Nikolić je precizirao da je 40. kadrovski centar GŠ VJ prestao da postoji krajem 1995, posle hrvatske operacije Oluja i kraha RSK, a da je 30. kadrovski centar, preko kojeg su oficiri upućivani u VRS, u martu 2001. ukinuo tadašnji predsednik SRJ Vojislav Koštunica.