Destrukcija Vojvodine traje već 20 godina

Ništa ne može zamijeniti ideju decentralizacije: Milenko A. Perović

Photo: lična arhiva

Predlog Statuta se ne može bilo čim dopuniti da bi bio valjan. Ozbiljni ljudi, koji bi bili sposobni i da politički misle na duge staze, sjeli bi i napisali Statut Vojvodine s pravnom snagom Ustava Vojvodine. To bi bio jedini valjani put za kvalitetnu strategijsku integraciju Vojvodine u Srbiju. U protivnom, permanentno nasilno i nasilničko “državotvorno” stezanje Vojvodine u unitaristički zagrljaj, na duge staze će samo podsticati žudnju političkih subjekata u Vojvodini da se na bilo koji način otrgnu iz tog neželjenog zagrljaja. No, gdje danas u Srbiji naći te postulirane ozbiljne ljude koji bi umjeli strateški misliti?

*Da li je Vojvodini potreban novi statut i kakav?
Vojvodini je potreban ustav, odnosno statut kao zakonodavni akt posebne važnosti kojim bi se regulisao oblik organizovanja legislativne, egzekutivne i judikativne vlasti u Vojvodini, kao i njihov odnos prema istim tim granama vlasti u državi Srbiji. To je jedini način da se zaustavi postojeća i onemogući buduća destrukcija ekonomskog, političkog, kulturnog i duhovnog bića Vojvodine. Mnogo će vode još proteći Savom i Dunavom dok političke “elite” u Beogradu ne shvate da destrukcija Vojvodine, koja traje već 20 godina i koja se nesmetano nastavlja bez izgleda da će biti smanjena i prestati, donosi ujedno i destrukciju Srbije, budući da je Vojvodina najevropskiji i najrazvijeniji dio Srbije. Nažalost, Miloševićev režim je utemeljio jedan “politički” rezon i zavještao ga sljedećim garniturama vlasti: ponašati se prema Vojvodini kao prema privremeno zaposjednutoj teritoriji, a s druge strane Vojvodinu smatrati zauvijek integrisanim dijelom Srbije od koga se permanetno strahuje da će se “otcepiti”?!

*Da li Predlog statuta usvojen u Skupštini Vojvodine vodi dezintegraciji ili boljoj funkcionalnosti Srbije i da li je usvojeni predlog pravi odgovor na potrebe Vojvodine?
Pomenuti predlog u osnovi nije vodio ničemu. Namjerno ovdje upotrebljavam prošlo glagolsko vrijeme, jer od toga predloga neće biti ništa. On je himera koja nije mogla dezintegrisati Srbiju, niti je učiniti funkcionalnijom. Još manje je bio izraz realnih potreba Vojvodine. U najboljem slučaju, mogao je poslužiti pokrajinskoj nomenklaturi da se, krckajući malo veće tantijeme za poslušnost centrali, uljuljka u prividu vlastite važnosti. I to je ono jedino što je moglo za Vojvodinu da proistekne iz duha današnje Demokratske stranke, dakle, jedno veliko šareno Ništa. No, na kraju se pokazalo da je za tu stranku čak i to previše da “da Vojvodini”. Da li će Vojvodina na sljedećim izborima umjeti na dostojan način da se “revanšira” Demokratskoj stranci, budući da ju je Vojvodina (konkretno, Bačka i Banat) na prošlim izborima i posadila na vladajuću poziciju u Beogradu, to ostaje da se vidi!

*Kojim odredbama bi trebalo dopuniti Predlog statuta usvojen u Skupštini Vojvodine, a koje bi trebalo izostaviti?
Predlog Statuta se ne može bilo čim dopuniti da bi bio valjan. Ozbiljni ljudi, koji bi bili sposobni i da politički misle na duge staze, sjeli bi i napisali Statut Vojvodine s pravnom snagom Ustava Vojvodine. To bi bio jedini valjani put za kvalitetnu strategijsku integraciju Vojvodine u Srbiju. U protivnom, permanentno nasilno i nasilničko “državotvorno” stezanje Vojvodine u unitaristički zagrljaj, na duge staze će samo podsticati žudnju političkih subjekata u Vojvodini da se na bilo koji način otrgnu iz tog neželjenog zagrljaja. No, gdje danas u Srbiji naći te postulirane ozbiljne ljude koji bi umjeli strateški misliti?

*Da li koncept regionalizacije može biti adekvatna zamena ili samo dopuna procesa decentralizacije Srbije?
Ništa ne može zamijeniti ideju decentralizacije. Dakako, ta je ideja potpuno strana u srpskoj političkoj filozofiji od Karađorđa do danas, izuzimajući period samoupravnog socijalizma, kada je ona imala kakvu takvu objektivaciju u političkom biću Srbije, ali samo zahvaljujući činjenici da je Srbija bila dio jedne federalno uređene države kakva je Jugoslavija. Ne treba imati nikakvih iluzija da je u dogledno vrijeme moguće započinjanje procesa decentralizacije. Politički “centar” sebe neće nikad decentralizovati, jer bi to značilo da se dragovoljno odriče dijela političke, ekonomske i svake druge moći. Tzv. unutrašnjost nema ni snage, niti dovoljno političke svijesti da ga natjera na decentralizaciju. Dakle, o decentralizaciji Srbije i dalje će se naveliko pričati, ali se ona u bilo kom obliku neće događati.

*Dr Milenko A. Perović je profesor etike na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu