Region Tema
email Pošalji prijatelju
print Verzija za štampu Plain text Samo tekst Komentari Komentara (2)

Dosije: Mediji u službi srpstva

Kozarski vjesnik smrti

Veličina slova: Decrease font Enlarge font
Photo: Stock

O krvavom doprinosu koji su tokom ratova devedesetih nesebično dali beogradski režimski mediji, štampani i elektronski, govorilo se u više navrata. Izvan fokusa šire srbijanske javnosti ostao je, međutim, rad brojnih lokalnih medija na bh. područjima koja su tokom rata (a i nakon njega) držale srpske snage. Jedan od brojnih primera je prijedorski nedeljnik "Kozarski vjesnik" koji je svoju ratnohuškačku poziciju počeo da gradi neposredno nakon početka sukoba i brzo se istakao kao poligon za širenje mržnje i straha kroz, mahom nepotpisane, novinske tekstove koji su ponekad predstavljali idealan prostor za pravljenje spiskova nepodobnih (čitaj: nesrba). E-Novine će u nekoliko nastavaka objaviti najzanimljivije "Vjesnikove" tekstove iz ratnog perioda, a tekst koji sledi predstavlja sažeti presek rada ovog lokalnog propagandnog stroja i njegovih novinarskih "šrafova" koji su se starali da mehanizam funkcioniše

Doživotnoj slavi Mileta Mutića neće doprineti ni njegovi novinarski tekstovi niti njegove pesme, već jedno potpuno amorfno štivo koje je priredilo sudsko veće Haškog tribunala u sastavu Wolfgang Schomburg, Volodymyr Vassylenko i Carmen Maria Argibay, pod ne tako orginalnim naslovom “Presuda u predmetu: tužilac protiv Milomira Stakića”.

Nedeljnik “Kozarski vjesnik” i Radio Prijedor koje je tokom rata vodio Mutić kao direktor Informativno-poslovnog centra “Kozarski vjesnik”okarakterisan je u njoj kao “isključivo glasilo srpskih vlasti”, list koji “imao je za cilj diskreditovanje i rušenje ugleda istaknutih nesrba u Prijedoru”, te da su u njemu objavljivani “članci iz prve ruke i intervjui, koji su išli u prilog SDS-u i njegovoj ulozi u preuzimanju vlasti”, a samog Mutića prikazuje kao čoveka koji je učestvovao u sastancima Kriznog štaba da bi kasnije pažljivo implemetirao njegovu politiku na stranicama lista koji je vodio.

Vreme neistine

“Kozarski vjesnik” se brzo prilagođivao ratnoj stvarnosti. Iako je tokom proleća još uvek nosio izražene elemente jugoslovenstva, protivio se politici stranaka sa nacionalnim predznakom i pokušavao da smiri čaršijske strasti, brzo je prešao na “pobednički stranu”. Prvo ratno izdanje nedeljnika izašlo je 29. maja 1992. godine sa donekle perverznim, s obzirom na saržaj, naslovom "Vrijeme istine". Istina je, naime, istog tog dana zauvek nestala iz “Vjesnika”.

Umesto nje stranicama ovog SDS-ovog glasila marširali su muslimanski ekstremisti i zelene beretke koji su bezobzirno vodili džihad i uvodili džamahiriju, te, udružene sa ustašima, pokušavali da nad miroljubivim Srbima izvrše genocig nalik onom iz Drugog svetskog rata. Umesto logora bio je tu „zatvor“ u Omarskoj i „prihvatni centar“ u Trnopolju, a i o njima se pisalo tek nakon što su strani novinari posetili ta mesta polovinom avgusta 1992. Muslimanska inteligencija se, pak, preko noći pretovrila u monstrume bez savesti, koja je godinama pripremala rat protiv Srba, a priče o njenim radnjama bile su u stvari liste za odstrel ili mučenje.

Na braniku srpske pisane reči: Mile Mutić, ratni direktor IPC "Kozarski vjesnik"
Photo: Stock

Zajedno sa istinom tokom narednih meseci iz lista su bili proterani potpisi autora članaka, kasnije je žrtvom pala latinica, pa čak i mrsko “j” i tako je “Vjesnik” neko vreme izlazio kao “Vesnik”.

Novinari nedeljnika obukli su uniforme. Neki, kao na primer, Mutićev brat, Rade, zajedno s kolegom Živkom Ećimom, krenuli su čak i prema Pakracu i Lipiku, odakle su izveštavali o spektakularnim pobedama prijedorskog bataljona na hrvatskom frontu. Kasnije redovno prisutstvuju terenskom radu jedinica Banjalučkog korpusa i pišu o visokom moralu tada novoformirane Vojske Republike Srpske.

Najpoznatiji ovdašniji novinarski dvojac za banjalučku televiziju je takođe snimio i seriju “Istina o Prijedoru”, a koliko im je do teme emisije bilo stalo svedoče brojni iskazi svedoka: Nusreta Sivca pred Haškim tribunalom, te njihovog bivšeg kolege Muharema Nezirevića, u knjizi “Živi ništa ne znaju” - obojica su videli Mutića i Ećima u Omarskoj i Trnopolju, no vajni novinari o toj stvarnosti nikad nisu progovorili ni reč.

Ećim i Mutić su samo najeksponiraniji primeri prijedorskih ratnih huškača, ali ratni “Kozarski vjesnik” ne bi postajao bez napornog rata njihovih kolega poput Miloša Aprilskog, Saida Hadžiahmetovića, Ostoje Kesara ili Mire Kunić, te spikerice Radija Prijedor, Jadranke Vejo, Dinke Kovačević i Senije Džafić.

Ko u toj novoj stvarnosti nije znao da se snađe, kao što je to bio slučaj glavnog urednika Radija Prijedor, već pomenutog Muharema Nezirevića, bio je razrešen dužnosti na „sopstveni zahtjev“ budući da nije spreman raditi svoj posao „u okolnostima prelaska informativnih medija na rad u ratnim uslovima“, kako je sam „Vjesnik“ eufemistički okarakterisao svoju fašizaciju. Nezirevićevog posla spremno se prihvatio Zoran Baroš koji je na mesto glavnog urednika Radija Prijedor postavljen od strane Kriznog štaba odmah nakon preuzimanja grada. Tu poziciju je držao čvrsto, doduše s malom pauzom zbog “nesrpske” dozvole koju je dao Bošnjacima da uz pomoć radija traže svoje nestale porodice.

E-novine pokušale su saznati kakvim ustupcima je uspeo da ponovo dobije poverenje SDS-ove vlasti, te kako se snalazio nakon rata: neuspešno. Jer Zoran Baroš, kao sve njegove kolege iz "Vjesnika", odbija da razgovara o transformaciji od ratnog huškača do “uglednog građanina”.

Mučeni i ubijani zbog "pogrešne" pripadnosti: Logoraši u Trnopolju
Photo: Stock

Kozarski ratni huškači: reloaded

Tajanstveni posleratni putevi "Vjesnikovih" novinara bili su različiti, no nikad nisu vodili uzbrdo.

Mile Mutić je svoju poziciju morao da napusti, a zamenio ga je Slobodan Kuruzović, još diskutabilnijeg političkog pedigrea: tokom rata ne samo da je bio član Kriznog štaba, već je bio i komandanant logora Trnopolje. Mutić je u medijma iznenada uskrsno, doduše nakratko, 2006. godine, kada je na predlog Socijalističke partije (tadašnja Socijalistička partija Republike Srpske) imenovan za člana radne grupe kojoj je cilj bio uspostavljanje Komisije za istinu u BiH. Nakon protesta civilnog društva Zastupnički dom Parlamenti BiH mora je da odustane od kontroverzne odluke.

Priliku za autopromociju Mutić je dobio u maju 2010. u Prijedoru, gde je svoj senzibilitet predstavio kao pesnik tokom Međunarodnog pjesničkog popodneva. Ranje njegove radove Prijedorčani su gledali redovno u pozorištu, gde je radio kao dramaturg. Pre nekoliko godina otišao je u penziju, a da mu u životu ne bi bilo dosadno od kraja novembra prošle godine potpredsednik je društva prijedorskih književnika “Snaga riječi”. Na osnivačkoj skupštini društva s ponosom je izjavio da se “godinama borio za bolji položaj prijedorskih pisaca i krčio put pisanoj reči”. Zanjimljivo bi bilo saznati šta Mile Mutić misli o putu koji je krčio srpskim puškama, ali nažalost nismo uspeli da ga kontaktiramo.

Poznata po gostoprimstvu, Opština Prijedor i Republika Srpska pobrinule su se za zbrinjavanje i nekih drugih zaposlenika “Kozarskog vjesnika” iz ratnog doba. Tako su se u oblast odnosa s javnošću prebacili Rade Mutić i Zoran Baroš: prvi na entitetskom nivou, gde je osvanuo kao portparol banjalučkog Centra javne bezbjednosti; drugi se, pak, sličnim poslom bavio u opštini.

Baroša je 2001. dočekalo unapređenje na mesto člana Vijeća za štampu, kao istaknuti novinar vodio je i radionice za svoje mlade kolege, da bi na kraju, 2005. godine, zauzeo fotelju direktora Pozorišta Prijedor, u kojoj se nalazi i dan-danas.

Sigurno utočište ratnim zločincima u Srpskoj uvek je pružala politika, što je pokušavao da iskoristi Živko Ećim. Njegovo ime su birači mogli pronaći na listi Partije Demokratskog Progresa (PDP) 2000. godine. Lider stranke, Mladen Ivanić, okarakterisao ga je kao “ranje ne baš i aktivnog” građanina u Prijedoru. Aktiviranje Ećima nije uspeo ni PDP-u pa se nakon izbora povukao iz javnosti.

Brzo nakon završetka rata među penzinere se sklonio Said Hadžiahmetović, dežurni Bošnjak ratnohuškačke redakcije, te Miloš Aprilski. Neki se, međutim, još uvek nisu oprostili od IPC „Kozarski vjesnik".

Impressum beščašća: "Kozarski vjesnik" početkom devedesetih
Photo: Scan

Prava kraljica opstanka (i potencijalna vozačica Formule 1: „Čuvaj se njenog crnog golfa“, to jedan od prvih saveta koji sam dobila sam nakon dolaska u Prijedor) je Jadranka Vejo-Rečević. Uprkos tome što je na proleće 1992. upravo ona, zajedno sa još jednom spikericom Radija Prijedor, Senijom Džafić, “savetovala” bošnjačkim stanovnicima grada da oko rukava vežu bele trake, a svoje kuće da obeleže belim zastavama, ona i dan-danas radi kao novinarka istog radija. Slične sreće bila je i Džafićeva, koja je nakon rata takođe bezbrižno nastavila rad u pomenutom mediju.

Novinarsku karijeru u "Vjesniku" neometano je nastavila i Dinka Kovačević, kasnje, valjda za zasluge u izveštavanju javnosti o opasnosti koja preti od strane muslimanskih ekstremista, imenovana je bila i za prijedorsku dopisnicu “Nezavisnih novina”.

Nova vremena, nova ljubav

Sadašnji direktor IPC “Kozarski vjesnik” je Zoran Sovilj, prema sopstvenim rečima, novinar sa 30-godišnjim iskustvom, te savetnik-amater, što je na sopstvenoj koži imala priliku da oseti i potpisnica ovih redova. Da bi atmosferu u medijskom preduzeću učinio porodičnom, Sovilj je u kao novinarku zaposlio i svoju ženu, Deboru, a da bude još porodičnija glavnim i odgovornim urednikom nedeljnika “Kozarski vjesnik” postao je Radomir Rečević, muž notorne Jadranke Vejo-Rečević.

Ipak, ništa ne doprinosi sigurnosti kuće više od jasnog političkog orijentira.

Sveža krv za novo vreme: Zoran Sovilj, novinar i savetodavac
Photo: pressrs.ba

Sadašnji gradonačelnik Prijedora Marko Pavić tokom rata se na stranicama Kozarskog v(j)esnika pojavljivao retko, uglavnom u člancima informativnog karaktera i obaveštenjima o obnovljenju rada pošte, na čijem čelu se tada nalazio. Manjak prostora koji mu je tada bio posvećen u lokanim medijima, Pavić obilato nadoknađuje danas. Nedelja u stranačkom biletenu njegove stranke, Demokratskog narodnog saveza (DNS), ne prođe bez nekog spektakularnog uspeha. Tako ćemo na stranicama "Vjesnika" saznati da je Prijedor “najsvjetlija tačka” i jedini grad u Srpskoj koji je protekle godine uspeo da smanji nezaposlenost (što jednog mog prijedorskog prijatelja uopšte ne čudi: “Ovdje čak i na birou možeš da dobiješ otkaz”, kaže mi.) te da se, “osim domaćinskog ponašanja u raspodjeli gradskog novca, karakterističnog i po stalnom budžetskom suficitu, Prijedor može pohvaliti time da se, mnogo prije drugih, odlučio za štednju” (jedno od autetentičnih “neugodnih” pitanja postavljenih Marku Paviću u novogodišnjem intervjuu).

Neke informacije, pak, spadaju u žanr naučne-fantastike. Novinarka Mira Zgonjanin informirajući nas na primer o izvrsnoj saradnji Prijedora i slovenačkih gradova citira Pavića, koji samouvereno tvrdi da je u toku “projekat opremanja prijedorskog aerodroma Urije”, koji će uskoro biti sposoban za primanje “drugčijih letova nego sportske”.

Zgonjaninova osim za „Vjesnik“ u svojstvu dopisnice iz Prijedora radi i za „Dnevni Avaz“. Grad, u kojem živi ima sva svojstva paralelne stvarnosti: ovde se na Dan ljudskih prava glavna briga vodi o nedostatku priključka za struju na farmi Kozarca Jusufa Arifagića, a na Dan belih traka ne izveštava se ni o čemu, jer usamljeni čovek s trakom oko ramena stojeći na gradskom trgu nije baš i privukao pažnju novinarke.

Ako do ovog pejzaža dodamo još štampariju Aleksandra Kopanje, brata nešto poznatijeg Željka, dobićemo sliku Republike Srpske u malom: nepotizam, neprincipjelne saveze, političku podobnost i nerešena pitanja iz prošlosti.

Jer “Kozarski vjesnik” je i nakon rata znao da se uspešno prilagodi stvarnosti manjeg bh entiteta.

star
Oceni
4.14
Ostali članci iz rubrike Tema
image

Raspravno veće Haškog tribunala odbacilo žalbu generala VRS

Dovoljno dokaza da je Mladić sprovodio genocid

image

Navodne malverzacije Zorana Jankovića

Postupak protiv ljubljanskog gradonačelnika

image

Predsjednik Hrvatske završio posjetu BiH

Bez pomirenja nema budućnosti

image

Intervju: Ivo Josipović, predsjednik Hrvatske

Samo građani mogu riješiti unutrašnje probleme BiH

image

Pregovori u Briselu: Dvadeseta runda

Kosovo i Srbija ponovo o pravosuđu i srpskim opštinama

Tagovi